วช. มอบ “รางวัลธัชชา” ครั้งแรก เชิดชู 14 รางวัล ยกย่องบุคคลและผลงานวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์

วันที่ 29 ตุลาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดพิธีมอบรางวัลการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย “รางวัลธัชชา (TASSHA Awards)” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ภายในงาน “NRCT Forum 2026 : วันคล้ายวันสถาปนา วช. ครบรอบ 67 ปี” ภายใต้แนวคิด “67 ปี วช. ต่อยอดองค์ความรู้ เชิดชูผลงานนักวิจัย ขับเคลื่อนอนาคตไทย ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” โดยมี ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล และ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ พร้อมด้วยผู้บริหารหน่วยงาน ร่วมในพิธี ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อาคาร วช. 1 ชั้น 2 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “วิทยาศาสตร์ที่มีราก กับ สังคมศาสตร์-ศิลปกรรม-และมานุษยศาสตร์ ที่มีพลัง : พาชาติพ้นกับดัก” โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ โดยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นพลังในการสร้างความเป็นไปได้ ขณะที่สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ช่วยตอบคำถามเกี่ยวกับคุณค่า ความหมาย และทิศทางของการพัฒนา เพื่อให้เทคโนโลยีรับใช้มนุษย์และสังคมอย่างเหมาะสม พร้อมย้ำว่า การสร้างนวัตกรรมที่สามารถแข่งขันได้ในระดับโลกจำเป็นต้องอาศัยทั้งความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ รากฐานทางวัฒนธรรม และองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ควบคู่กัน เพื่อให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นอารยประเทศอย่างสง่างาม

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล กล่าวแสดงความยินดีกับผู้ได้รับรางวัลและชื่นชมความสำเร็จของทุกท่านที่ได้สร้างผลงานและมีส่วนสนับสนุนให้ การขับเคลื่อนระบบนิเวศการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ของประเทศ โดย ธัชชา เห็นผลสำเร็จในปีนี้ ซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันของทุกท่านที่ได้ริเริ่มมาตั้งแต่ปี 2564 โดยกล่าวว่าจากแนวคิดและข้อเท็จจริงที่ประเทศไทย มีความเข้มแข็งด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์อย่างเป็นที่ประจักษ์ จึงเห็นสมควรส่งเสริมการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์ฯ ให้มากขึ้น เพราะเมื่อเปรียบเทียบสัดส่วนกับการวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์ถือว่าสัดส่วนด้านสังคมศาสตร์ยังไม่มากนัก จึงเป็นที่มาของแนวคิดจัดตั้งวิทยสถานสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์และศิลปกรรมศาสตร์ในช่วงปี 2564 เพื่อมุ่งเน้นในมิติของการรวบรวมองค์ความรู้ทางวิชาการและจัดเก็บอย่างเป็นระบบ นำความรู้จากอดีตสร้างความภาคภูมิใจในปัจจุบัน และมุ่งออกแบบอนาคตที่ดีของประเทศ

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ให้ความสำคัญกับการวิจัยทุกมิติ โดยเฉพาะสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้กับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และคุณค่าของสังคมไทย ทั้งนี้ “ธัชชา” เกิดขึ้นจากวิสัยทัศน์ของศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ และความร่วมมือในการขับเคลื่อนของศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล เพื่อสร้างองค์ความรู้ พัฒนากำลังคน และเครือข่ายวิจัยใน 5 สาขา โดย วช. ได้จัด “รางวัลธัชชา” ขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 2569 เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติบุคคลและผลงานที่มีความโดดเด่นด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ พร้อมส่งเสริมการสร้างองค์ความรู้ที่สามารถเชื่อมโยงสู่การใช้ประโยชน์และสร้างคุณค่าให้แก่สังคมไทย อันเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน

สำหรับรางวัลธัชชา ประจำปี 2569 แบ่งออกเป็น 3 ประเภท รวมทั้งสิ้น 14 รางวัล ได้แก่

1. รางวัลนักสร้างสรรค์งานวิจัยธัชชาดีเด่น (TASSHA Master Creator Award)

• สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. วิภู กุตะนันท์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
• สาขาโลกคดีศึกษา ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พิศภูมิวิถี คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
• สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ ศาสตราจารย์กิตติคุณแห่งมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย ดร. ศิริมล ตรีพงษ์กรุณา สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล สมาคมส่งเสริมการจัดการพิพิธภัณฑ์นิทรรศการและการออกแบบสร้างสรรค์
• สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ญาณิศา โกมลสิริโชค คณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา

1. รางวัลเกียรติยศผู้มีส่วนส่งเสริมสนับสนุนผลงานธัชชา (TASSHA Catalyst Award)

• สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
• สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ นางสาวนันทวัน จินดาอินทร์ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
• สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ ดร.ธนภณ วัฒนกุล เสนอชื่อโดย สมาคมเพื่อการพัฒนาศิลปะและหัตถศิลป์ไทย
• สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ ดร.สิริกร มณีรินทร์ เสนอชื่อโดย สถาบันวิทยาลัยชุมชน และสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

1. รางวัลผลงานธัชชาสร้างสรรค์ดีเด่น (TASSHA Masterpiece Award)

• สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ แพลตฟอร์มบูรณาการการศึกษาสุวรรณภูมิเชื่อมโยงโลก (WISE Platform) โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชิดชนก โชคสุชาติ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุธน แซ่ว่อง เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
• สาขาโลกคดีศึกษา ได้แก่ ชุดเครื่องมือขับเคลื่อนชุมชนคาร์บอนต่ำด้วยคุณธรรรม: จากพันธกรณีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์(Net Zero) ของไทยในเวทีโลก สู่แผนปฏิบัติการของชุมชน โดย รองศาสตราจารย์ ดร.สุนิดา อรุณพิพัฒน์ และ รองศาสตราจารย์ ดร.จินตวัฒน์ ไชยชนะวงศ์ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ โมเดลการขับเคลื่อนชุมชนต้นแบบตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยนวัตกรรมสู่การพัฒนากำลังคนและกลไกชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประเทศ โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วารุณี ศรีสงคราม และคณะ เสนอชื่อโดย สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
• สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ ชุดโครงการวิจัยการอนุรักษ์เชิงป้องกันผลงานศิลปกรรมในประเทศไทย โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ โอชนา พูลทองดีวัฒนา และคณะ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยศิลปากร
• สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ นิเวศงานจักสานไทยร่วมสมัย: ชุดผลงานร่วมสร้างจากงานวิจัยชุมชนสู่การใช้ประโยชน์ โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วีรวัฒน์ สิริเวสมาศ และคณะ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยศิลปากร และสถาบันวิทยาลัยชุมชน

ทั้งนี้ พิธีมอบรางวัลการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย (รางวัลธัชชา) จัดขึ้นในงาน “NRCT Forum 2026” เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันสถาปนา วช. ครบรอบ 67 ปี ระหว่างวันที่ 26–29 ตุลาคม 2569 ณ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ